Do naszej kancelarii zgłasza się wielu byłych pracowników WSK PZL Mielec, którzy byli zatrudnieni przy produkcji samolotów takich jak m.in.: Iryda, AN-28, M-18 Dromader, Bryza, Ił, Iskra i Iskierka. W wielu przypadkach ZUS odmawia im prawa do rekompensaty, mimo posiadania świadectw pracy potwierdzających zatrudnienie w warunkach szczególnych.
Najczęściej problem dotyczy osób, które posiadają świadectwa pracy wystawione przez:
- Zakład Lotniczy „PZL – Mielec” sp. z o.o. w upadłości,
- Polskie Zakłady Lotnicze sp. z o.o.,
w których zawarta jest adnotacja o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach, tj. prac polegających na obsłudze urządzeń i narzędzi wibracyjnych lub udarowych,wymienionych w Wykazie A, stanowiącym załącznik do rozporządzenia – dział XIV, poz. 18.
Jednocześnie stanowisko pracy bywa określone jako monter płatowców lub ślusarz produkcyjny, co ZUS często kwestionuje, uznając je za niezgodne z obowiązującymi przepisami.
Odmowa ZUS – co zrobić?
W przypadku odmowy przyznania rekompensaty przez ZUS, konieczne jest złożenie odwołania do Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Tarnobrzegu.
W postępowaniu sądowym kluczowe znaczenie ma:
- wykazanie, że praca była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy,
- udowodnienie, że praca była wykonywana w warunkach szczególnych,
- potwierdzenie faktycznego używania urządzeń wibracyjnych lub udarowych, niezależnie od nazwy stanowiska.
Czym są urządzenia i narzędzia wibracyjne lub udarowe?
Za urządzenia i narzędzia wibracyjne lub udarowe uznaje się m.in.:
- szlifierki pneumatyczne,
- młotki pneumatyczne,
- wiertarki pneumatyczne napędzane sprężonym powietrzem,
- podtrzymki.
Ich obsługa powoduje intensywne drgania oraz narażenie na hałas, co spełnia kryteria pracy w warunkach szczególnych.
Warunki szczególne na stanowisku montera płatowców i ślusarza produkcyjnego
Praca na tych stanowiskach wiązała się z:
- drganiami przenoszonymi przez kończyny górne na całe ciało,
- ekstremalnym hałasem, sięgającym nawet 134 dB,
- jednoczesną pracą kilkudziesięciu osób na jednej placówce, co dodatkowo potęgowało szkodliwe warunki środowiska pracy.
Są to warunki jednoznacznie kwalifikujące się jako praca w szczególnych warunkach.
Czym jest rekompensata i jaki jest jej cel?
Rekompensata, podobnie jak emerytura pomostowa, ma na celu złagodzenie skutków utraty prawa do wcześniejszej emerytury przez osoby zatrudnione w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
W przypadku rekompensaty nie polega ona na umożliwieniu wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej, lecz na zwiększeniu podstawy wymiaru emerytury z FUS po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego.
Zgodnie z art. 2 pkt 5 ustawy o emeryturach pomostowych, rekompensata stanowi odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury dla osób, które nie spełniają warunków do emerytury pomostowej.
Rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego.
Kto ma prawo do rekompensaty?
Prawo do rekompensaty przysługuje osobom, które:
- urodziły się po 31 grudnia 1948 r.,
- przed 1 stycznia 2009 r. wykonywały przez co najmniej 15 lat pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze,
Przy ustalaniu okresów pracy w szczególnych warunkach stosuje się analogiczne zasady jak przy wcześniejszej emeryturze na podstawie art. 32 ustawy emerytalnej.
Kiedy rekompensata nie przysługuje?
Rekompensata nie przysługuje osobie, która ma już prawomocnie ustalone prawo do wcześniejszej emerytury ze względu na pracę w warunkach szkodliwych lub emerytury pomostowej.
Masz odmowę ZUS?
Jeżeli byłeś pracownikiem WSK PZL Mielec i ZUS odmówił Ci prawa do rekompensaty – warto złożyć odwołanie. W wielu sprawach sądy przyznają rację pracownikom, uznając faktyczne warunki pracy, a nie samą nazwę stanowiska.
Radca prawny Jacek Kopacz
10.01.26 r.